×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

ویژه های خبری

true
true
true
جامعه ی تحقیر شده/جامعه ای که ترس آشکار و پنهان در آن حکمفرماست؛

یادداشت/محسن شفیعی

اکسل هونت فیلسوف سیاسی آلمانی نظریه ای دارد بنام نظریه شناسایی که می گوید چنانچه هر جامعه ای که به کاربست شناسایی از حیطه خصوصی گرفته تا حیطه عمومی توجه نکند ، ناگزیر زوال خواهد یافت و به همین دلیل آن را برای حیات بشر ضروری دانسته است و مبارزه را شرط لازم برای ایجاد روابط مبتنی بر شناسایی متقابل می داند .

هونت این مبارزه را همان نقد نجات بخشی می داند که هدفش ایجاد جامعه ای است که در آن انسانها در عین خود آیینی با دیگران ، رابطه ای به دور از سلطه داشته باشند ، لذا سخن از اعتماد به نفس ، احترام به نفس و تکریم نفس به میان می آورد و در این راه سعی می کند مفهوم «به رسمیت شناخته شدن» یا «شناسایی» را پایه و اساس هنجاری منازعه ی اجتماعی قرار دهد .

اکسل هونت می گوید : عشق و اعتماد در روابط کودک با والدین و اطرافیان موجب اعتماد به نفس می شود و این اعتماد به نفس برای بقای جامعه بسیار ضروری و حیاتی است که اگر این اعتماد به نفس را از جامعه ای حذف کنیم ، جامعه ای مرده و دچار سرگشتگی خواهد شد ، زیرا اعتماد به نفس ، موجب می شود که فرد بدون ترس از رها شدن و طرد شدن ، احتیاجات ، آرزوها و خواسته ها و مطالبات خود را مطرح نماید .

در جامعه ای که ترس آشکار و پنهان در آن حکمفرما هست ، نه خبری از اعتماد هست و نه اعتماد به نفس زیرا در چنین جامعه ای ، دروغ دیگر یک مسئله اخلاقی نیست بلکه مقوله ای متافیزیکی است ؛ احترام به نفس به معنای باز شناسایی وقار عام و جهان شمول دیگران است .
در صورت داشتن اعتماد به نفس و به رسمیت شناختن احترام به نفس ، کنشگر اجتماعی به کنشگری تبدیل می شود که از حیث اخلاقی مسئول است و مهمتر ، اینکه می تواند با توسل به تعقل و خرد در حیطه عمومی به بحث و استدلال بپردازد زیرا این احترام به نفس موجب می شود فرد خود را هم شأن دیگران بداند .
|
تکریم نفس نیز ناظر به این معناست که او فردی خاص و منحصر به فرد است که به قول هگل پارتیکولار یا تکین یا منفرد است و آنچه فرد را از دیگری جدا می کند در واقع چیز ارزشمندی است زیرا اگر فرد چیزی را برای عرضه کردن نداشته باشد به معنای آن است که او فاقد نفس است .
بنیان این ملاک ها از نظر هونت همان ارزشهایی هست که همبستگی را شکل می دهد و جامعه ای که که این سه مقوله در آن وجود نداشته باشد جامعه ای است مبتنی بر تحقیر و از زندگی اخلاقی به دور است .

سه رفتار طرد ، توهین و تخریب رفتارهای مسلط در جامعه مبتنی بر تحقیر هستند یعنی جامعه ای که در آن اخلاق در حیطه خصوصی به زوال می رود و در حیطه عمومی فریب ، دروغ ، ریاکاری و چاپلوسی و مجیزگویی جای آن را می گیرد .

اکسل هونت معتقد است این سه نوع رابطه با نفس بر اثر مبارزه به وجود می آید که هم در حیطه خصوصی و هم در حیطه عمومی فرد باید درگیر آن شود و این مبارزه ای بی پایان است و مکمل مبارزه برای رسیدن به برابری اقتصادی است .

قول قرآنی استخفف قومه در ارتباط با استبداد فرعون که قومش را تحقیر کرد نشان می دهد که فرعون وقتی می خواست استبداد خودش را حاکم بکند ، ابتدا مردم را استخفاف کرد ، مردم را کوچک کرد ، آنها را تحقیر کرد ، مردم را بی شخصیت کرد ،لذا مردم هم به تدریج باورشان شد که واقعا کاره ای نیستند و احساس حقارت کردند .

جامعه امروز ما در واقع از نوعی احساس محرومیت از شناسایی در عرصه خصوصی و عمومی رنج می برد ،و چندان خود را « خود آیین » نمی بیند و نمی یابد ، لذا در متن و بطن جامعه ، رابطه طولی و عرضی که با دیگران برقرار می کند ، به نوعی تمایل به سلطه روی آورده است که سلطه گری و سلطه پذیری از مختصات جامعه امروز ماست و این نشان می دهد که انسان های این جامعه اعتماد به نفس ، احترام به نفس و تکریم نفس در آنها در سطحی خدشه دار شده است و می شود گفت از این جهت با نوعی بی اعتمادی فزاینده در جامعه امروز ایران مواجه هستیم .

این انسان ، به خود باور و اعتماد ندارد که بتواند بدون هراس و ترس از حذف شدن ، طرد شدن و تنبیه شدن ، مطالبات و آرزوها و خواسته های خود را مطرح کند و برای تحقق آنها پافشاری نماید ، در این حالت به تظاهر و دروغ و فریب و نمایش روی می آورد و بدین جهت است که گستره همبستگی اجتماعی در جامعه در سطح مطلوبی نیست .

شاید از همین زاویه بتوان تحلیل کرد که بر اثر همین تحقیر شدگی است که از یکسو در حسرت گذشته است و از سوی دیگر در حسرت مردمان و جوامع دیگر و از جانب دیگر در حسرت تغییر وضع و وضعیت آنچه امروز در آن قرار دارد که در این صورت بایستی دیر یا زود شاهد شکل گیری هویتهای مقاومت در برابر این تحقیر شدگی ها باشیم .

true
برچسب ها :
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


true